Mạng Xã Hội 24h | Đăng tin

Phố Đội Cấn Hà Nội

41 xem

Lịch sử ra đời phố Đội Cấn không nổi bật nhưng câu chuyện lạ xung quanh nó cũng là đề tài hay

Người Hà nội chẳng ai là không biết đến phố Đội Cấn, một con phố tương đối dài nằm trên quận Ba Đình.
Phố Đội Cấn bắt đầu từ chợ Ngọc ngày xưa còn gọi là chợ Tây nhai chạy qua nhà thờ Liễu Giai thẳng đến đường Bưởi, dốc Cống Vị.

Đây là một con đường mới thành hình khoảng đầu thế kỷ 20 (khoảng năm 1901) dẫn tới bãi Quần Ngựa cho nên có tên là đường Quần Ngựa tên tiếng Pháp là route du Champ des courses, nhưng người dân thì quen gọi là đường Mới.

Đường Mới tới năm 1910 mới được nối dài ra đến dốc tập lái bên Đường Thành nay là đường Bưởi. Đường này đi xuyên qua cánh đồng các làng Ngọc Hà, Vạn Phúc, Đại Yên, Liễu Giai, Cống Vị, thời xưa là các trại của tổng Nội thuộc huyện Vĩnh Thuận cũ.

Tại các nơi này, đình làng cũ vẫn nguyên vẹn.

Đình Vạn Phúc nay ở trong ngõ 32 phố Đội Cấn, là nơi thờ Linh Lang. Đối xứng với làng Vạn Phúc qua trục phố Đội Cấn là làng Ngọc Hà, sau vườn Bách Thảo, còn có đền Ngọc Hà ở số nhà 122 phố Đội Cấn.

Đình Đại Yên ở mé phía Bắc của phố này thờ Ngọc Hoa công chúa… Sau dân làng thờ làm thành hoàng làng.

Đình thôn Liễu Giai cũng ở phía Bắc phố Đội Cấn, thờ dũng sĩ họ Hoàng, một người con trai làng Lệ Mật đã có công mở mang vùng tổng Nội này, nơi thờ chính là ở đình Thái Tể.

Nhiều tài liệu cho rằng chỗ thôn này, đời Lý – Trần là con đường trồng toàn liễu chạy tới cửa Tây hoàng thành, đối xứng với con đường trồng toàn hòe ở phía cửa Đông tức là phố Hòe Nhai ngày nay. Do đó mà có tên là Liễu Nhai, sau đọc là Liễu Giai cũng như Hòe Nhai đã từng được đọc là Hòe Giai rồi Hòa Giai.

Đình Cống Vị ở cuối phố, gần ngã ba đê Đại La, thờ Linh Lang. Ngoài ra ở trên đất làng Vạn Phúc chỗ giáp làng Ngọc Hà, ngay cạnh đường đi, đăng sau có số nhà 203 có một ngồi chùa mới trùng tu năm 1916 nhưng lại có lịch sử lâu đời: Đó là chùa Bát Tháp.

Tương truyền chỗ này là núi Vạn Bảo và chùa này do ba chùa hợp lại: trong chùa có một quả chuông đúc năm Quý Hợi (1803) ghi rằng năm ấy vào ngày 20 tháng Giêng dời chùa ở núi Voi và chúa Chéo Vàng về hợp dựng với chùa Vạn Bảo thành chùa Bát Tháp. Quả chuông có dòng chữ ghi: “Vạn Bảo trại, Bát Tháp tự”. Vạn Bảo là tên cũ của làng Vạn Phúc.

Tên phố Đội Cấn là tên ông Trịnh Văn Cấn không rõ năm sinh, mất năm 1918. Ông ở quê ở thông Yên Nhiên, xã Vũ Di, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Ông làm đội lính khố xanh, đóng ở thị xã Thái Nguyên. Do căm ghét thực dân nên ông có cảm tình với những nhà cách mạng đang bị giam cầm trong nhà lao Thái Nguyên. Ông thường tìm cách đưa tin và giúp đỡ họ.

Cuối cùng ông được Lương Ngọc Quyến, lúc đó đang bị giam tại nhà lao Thái Nguyên giác ngộ. Họ quyết định tổ chức khởi nghĩa. Vào khoảng nửa đêm ngày 30-8-1917 cuộc nổi dậy bắt đầu. Sau khi hạ sát tên giám binh, nghĩa quân làm chủ trại lính khố xanh rồi chia nhau đi đánh chiếm các công sở.

Giặc Pháp đưa lính tới trấn áp, Đội Cấn chỉ huy nghĩa quân chống lại rất anh dũng, nhưng vì lực lượng quá chênh lệch nên nghĩa quân phải rút ra ngoài, hoạt động tại vùng núi rừng giáp Vĩnh Yên. Song thế lực ngày một suy, ông đã dùng súng tự sát vào ngày 11-1-1918.

Để tưởng nhớ đến người có công, người ta đã đặt tên ông cho con phố đó.

ĐIỀU KÌ LẠ

Có một điều đặc biệt mà ít ai để ý tới đó là những số nhà trên phố Đội Cấn. Nếu tính từ đầu phố tức là chỗ chợ Ngọc Hà đi xuống theo thông thường thì chẵn bên phải và lẻ bên trái nhưng ở phố Đội Cấn thì ngược lại, đó là lẻ bên phải và chẵn bên trái.

Bởi theo nguyên tắc và chiều đánh số nhà được thực hiện theo hướng từ Bắc xuống Nam và từ Đông sang Tây, từ Đông Bắc sang Tây Nam và từ Đông Nam sang Tây Bắc.

Hai bên phố thì cứ theo nguyên tắc là số chẵn bên phải còn số lẻ bên trái, tất nhiên là như vậy nhưng ở phố Đội Cần thì lại ngược lại.

Còn việc đâu là đầu phố và đâu là cuối phố thì có người lại nói việc xác định đâu là đầu phố và cuối phố tính theo dòng chảy của sông Hồng, cũng có người nói rằng đầu phố là tính từ điểm là Hoàng thành Thăng Long trở ra và cũng có người nói là tính từ khu phố cổ trở ra theo hình dẻ quạt…

Vậy đâu là phải đâu và đâu là trái ? Đâu là đầu phố và đâu là cuối phố ? Và với phố Đội Cấn thì người ta sẽ phải giải thích như thế nào ?

Đến nay vẫn chưa có câu trả lời và giả thuyết nào là thuyết phục cả.

Chuyện này mặc dù ít người biết nhưng cũng đã có rất nhiều cuộc tranh cãi cho đến nay vẫn chưa có hồi kết. Bản thân tôi cũng truy cập tìm hiểu nhưng đến nay vẫn không tìm được câu trả lời.

Thật đúng là một điều kỳ lạ…

(Bài viết có sử dụng tư liệu & ảnh từ các nguồn tổng hợp)